Την 1η Απριλίου 2003 πέθανε ο Θωμάς Γκόρπας στο σπίτι του της οδού Αχαρνών. “Ήρεμα”, γράφει χαρακτηριστικά η σύζυγός του, Άρτεμις Θεοδωρίδου, χωρίς να προσδιορίζει την αιτία, στο εξαίρετο “Χρονολόγιο Θωμά Γκόρπα σε τρίτο και σε πρώτο πρόσωπο”, που κατήρτισε με αποσπάσματα από δικά του γραπτά και τη βοήθεια του αρχείου του, παρεμβάλλοντας περιγραφές και εκμυστηρεύσεις από τα γράμματα που κάποτε της έστελνε. Ένα χρονολόγιο, που μοιάζει με προσκλητήριο ζώντων και νεκρών, όπου απογράφονται συντροφιές και στέκια, εκδοτικοί οίκοι και έντυπα, γειτονιές της Αθήνας και τα συμβαίνοντα στην ποίηση.

Τέλος του ’54, ο Γκόρπας κάνει τους τρεις πρώτους φίλους της Αθήνας: τον Φάνη Παπαδάκο, ποιητή, τον Γιάννη Μαντά, “μανιακό με την προκλασική μουσική αλλά και το ρεμπέτικο”, και τον Παναγή Στούπα, ποιητή. Συχνάζει στο καφενείο “Ακρόπολις”, στην πλατεία Καρύτση, όπου συναντάει τον ποιητή Καπετάν Μοντεσάντο…

Ο Τάσος Παππάς τον μπάζει στο Πρακτορείο Πνευματικής Συνεργασίας του Μάριου Βαγιάνου, τότε στην Ακομινάτου. Εκεί συναντιέται με τους Ορέστη Λάσκο, Πέτρο Κυριακό, Ζωή Καρέλλη, Βασίλη Λιάσκα, Γιωργή Κότσιρα, Ντίνο Χριστιανόπουλο, Γιώργο Ιωάννου, Μανόλη Γιαλουράκη, Λέοντα Κουκούλα, Ναπολέοντα Παπαγιωργίου, Γιώργο Γουναρόπουλο, Πάνο Παναγιωτούνη, Απόστολο Μαγγανάρη, Ζέφη Δαράκη, Νίκο Βόκοβιτς, Αθηνά Κασαβέτη, Βύρωνα Λεοντάρη, Λίλλη Μπίτα… Ο ποιητής Γιάννης Κουφός τον φέρνει σ’ επαφή με τους λογοτέχνες του Πειραιά Κώστα Γαρίδη, Στέλιο Γεράνη, Γιώργο Περιστέρη, Νίκο Βελιώτη, Κώστα Θεοφάνους, Γρηγόρη Θεοχάρη, Νίκο Παΐζη, Αργύρη Κωστέα…

Το 1955, συναντιέται με τον Μίμη Λιβιεράτο “μέγα άστρο τότε της ανορθόδοξης Αριστεράς”, ο οποίος τον ανεβάζει στο Πατάρι του Λουμίδη… και γνωρίζεται με τους Τέο Σαλαπασίδη, Μιχάλη Κατσαρό, Μίλτο Σαχτούρη, Δημήτρη Παπαδίτσα, Δημήτρη Χριστοδούλου, Νίκο Καρούζο, Μαρία Σερβάκη, Λεωνίδα Ζενάκο, Σπύρο Ασδραχά, Ντίνο Γεωργούδη, Στάθη Πρωταίο, Οδυσσέα Ζούλα, Σπύρο Τσακνιά, Λάμπρο Κοτσίρη, Δημήτρη Μορτόγια, Ροβήρο Μανθούλη, Σωκράτη Καψάσκη, Θέμο Μάιπα…Ο Ανδρέας Κίτσος-Μυλωνάς του γνωρίζει την παρέα του Χαλανδρίου: Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος, Σπύρος Βραχωρίτης, Μάριος Αφεντόπουλος, Στέφανος Ροζάνης, Μάνος Ελευθερίου…

Μέσω του Λεοντάρη, το 1956, σχετίζεται με τον κύκλο του περιοδικού “Ο Λογοτέχνης”: Στέφανος και Κίμων Χατζημιχελάκης, Γιώργος Σαραντής, Κώστας Ταμβάκης, Γιώργος Σικελιώτης, Ζήσης Σκάρος, Κώστας Κοβάνης, Μανόλης Λαμπρίδης, Γιώργος Πολιτάρχης, Μέμος Γεωργίου, Μάνος Ελευθερίου, Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος, Νίκος Παντής, Ιάσων Ιωαννίδης, Φώτης Ευαγγελάτος, Θοδωρής Στεφάνου… Στις εκδόσεις Δέλτος του Θανάση Αναγνωστόπουλου συναντά τους Ντίνο Ταξιάρχη, Τάκη Σινόπουλο, Γιώργο και Ελένη Βακαλό, Σταύρο Βαβούρη, Λένα Σαββίδη, Στέφανο Αλμαλιώτη, Γιώργο Γράββαλο…

Το 1959, συχνάζει στο παλαιοβιβλιοπωλείο, “Το Φιλικό”, στο Μοναστηράκι, των Σταύρου Τορνέ, Λάζαρου Γεωργιάδη. Από κει θα περάσουν πλήθος σημαντικοί άνθρωποι της γενιάς του ’50 και του ’60: Ηρώ Κυριακάκη, Κώστας Σταματίου, Αιμίλιος Ζαχαρέας, Γιώργος Ζερβουλάκος, Κώστας Φέρρης, Κώστας Καζάκος, Νίκος Ξανθόπουλος, Γιώργος Κοτρώνης, Μάκης Ανδρεόπουλος, Ξένια Καλογεροπούλου, Μαρία Μουτσίου, Δημοσθένης Κοκκινίδης, Διαγόρας Χρονόπουλος, Ελένη Μαβίλη, Μάριος Ποντίκας, Δήμος Θεός, Κωστής Ζώης, Τάκης Κανελλόπουλος, Βαγγέλης Βαλαβανίδης, Δημήτρης Σταύρακας, Γιάννης Μπακογιαννόπουλος, Κώστας Βρεττάκος, Αντώνης Λεοντίδης…

Το 1960, υπεύθυνος ύλης και συντάκτης στο “Ρουμελιώτικο Ημερολόγιο” (έως το 1961) -άλλοι: Δημήτρης Σταμέλος, Μάρκος Γκιόλιας, Πάνος Χατζόπουλος, Κώστας Σταθής, Πάνος Βασιλείου, Θ. Πολιτόπουλος, Γιώργος Γάτος, Θεόδωρος Θωμόπουλος, Τούλα Καρκαντζού, Γιάννης, Γαϊτάνης, Γιώργος Γοργορίνης, Νίκος Μπεργούνης, Μ. Δημητρίου, Θανάσης Παπαθανασόπουλος, Ζήσης Πρωτοπαπάς…

Το 1966, ανοίγει το “Στέκι” στην οδό Ηφαίστου, με τον αδερφό του Βησσαρίωνα… Από καιρό περνάει τις Τετάρτες από το ιατρείο-στέκι του Θανάση Κωσταβάρα… Το 1969, συναντιέται στην Πλατεία Κολωνακίου με τους Κώστα Ρεσβάνη, Μηνά Παπάζογλου, Γιάννη Πατίλη, Γιώργο Μαρκόπουλο, Γιάννη Κοντό, Θανάση Νιάρχο, Ηλέκτρα Παπακώστα, Αλέκο Φλωράκη…

Το 1980, ο Γκόρπας έγραφε στην μεσολογγίτικη εφημερίδα “Έξοδος” και το 1983, ίδρυσε τον εκδοτικό οίκο Έξοδος στην οδό Μεσολογγίου και μετά, στην Καλλιδρομίου. Εκεί, έλαχε να επανεκδοθούν, ανασυρμένα από το σκότος του 19ου αιώνα, τα διηγήματα του Γεράσιμου Βώκου και η νουβέλα, “Η μάγκα του Ωρολογίου” του Νικολάου Β. Βωτυρά, πολύ πριν αρχίσουν να πολλαπλασιάζονται οι σειρές της “πεζογραφικής μας παράδοσης”.Όπως γράφει ο Διαμαντής Καράβολας, στο άρθρο του, με τον χαρακτηριστικό τίτλο, “Θωμάς Γκόρπας ο πρωτοπόρος σκαπανέας της αθέατης λογοτεχνίας μας”, “…Απέναντι στα καθιερωμένα θέματα, πρότασσε τα δικά του, αμφισβητώντας τις κατεστημένες αξίες, αδιαφορώντας για τα ταμπού της κριτικής. Άλλωστε, η ελληνική πραγματικότητα είχε να τον εφοδιάσει με άφθονο και ακατέργαστο υλικό… από όλους αυτούς τους τραγικούς και καταραμένους, τους μέχρι σήμερα αγνοημένους και περιφρονημένους συγγραφείς και ποιητές, όπως οι Στέφανος Ξένος, Κωνσταντίνος Χρηστομάνος, Ιωάννης Κονδυλάκης, Νικόλαος Βωτυράς, Μιχαήλ Μητσάκης, Γεράσιμος Βώκος, Ρώμος Φιλύρας, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Νίκος Σαράβας, Μήτσος Παπανικολάου, Μαρία Πολυδούρη, Νίκος Βέλμος, Δημοσθένης Βουτυράς, Νίκος Νικολαΐδης, Γιώργης Ζάρκος, Γαλάτεια Καζαντζάκη, Θέμος Κορνάρος, Φώτης Αγγουλές, Βασίλης Λούλης, Κώστας Χατζηαργύρης, Τζούλιο Καΐμη κ.ά., όπου ανάμεσα σε αυτούς παίρνουν τη θέση που δικαιωματικά κατέχουν οι αγιοποιημένα αποκαταστημένοι, όπως οι Ανδρέας Κάλβος, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Γεώργιος Βιζυηνός…”.

Ο Γκόρπας γεννήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 1935, στο Μεσολόγγι, και πρωτοεμφανίστηκε ως ποιητής στο έκτο τεύχος του περιοδικού “Ο Λογοτέχνης”, Ιανουάριο 1957, με το ποίημα “Αθήνα 1956, οδός Αθηνάς”. Πρώτη ποιητική συλλογή, η “πλακέτα” “Σπασμένος καιρός” του 1957. Συνολικά εννέα ποιητικές συλλογές και μια δεκάτη, το 1995, συγκεντρωτική, σύμφωνα και με το “σχεδίασμα εργοβιβλιογραφίας” της Θεοδωρίδου. Τελευταίο βιβλίο του, “Ισιδώρα! Ισιδώρα! Ο τραγικός έρωτας της Ντάνκαν με τον ποιητή Γεσένιν”, το 1995. Στο αφιέρωμα δημοσιεύονται ανέκδοτα του Γκόρπα: ποιήματα, κείμενα, ημερολογιακές σημειώσεις, “ένα όνειρο” της 11ης Μαρτίου 1998, “ένα κείμενο για τον Καραγκιόζη” και “μια επιστολή στο φίλο του Γιώργο Χατζή”.

Τον Γκόρπα, ποιητή της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς, παρουσιάζουν οι Γ. Κουβαράς, Α. Μπελεζίνης και Α. Μπουφέα, ενώ τον άνθρωπο σε συνδυασμό με τον ποιητή σχολιάζουν οι Θ. Κωσταβάρας, Γ. Κοντός, Γ. Ι. Μπαμπασάκης, Γ. Βέης, Δ. Δασκαλόπουλος και Γ. Μπαλούρδος. Στον Ρουμελιώτη Γκόρπα αναφέρονται οι Χρ. Σπυρέλη και Ευ. Τζάνου. Το αφιέρωμα συμπληρώνεται με αποσπάσματα από κριτικές και νεκρολογίες.

*Της Μ. Θεοδοσοπούλου από το περιοδικό “Μανδραγόρας”, Τεύχος 33, Απρίλιος 2005.

ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΘΩΜΑ ΓΚΟΡΠΑ

ΠΟΙΗΣΗ
Σπασμένος καιρός, εκδ. Μινώταυρος, Αθήνα 1957.
Παλιές ειδήσεις, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 1966.
Πανόραμα, εκδ. Panderma, Αθήνα 1975.
Στάσεις στο μέλλον, εκδ. Εγνατία, Θεσσαλονίκη 11979, 21980? εκδ. Πορεία, Αθήνα 31980? εκδ. ΄Εξοδος, Αθήνα 41983.
Περνάει ο στρατός…, εκδ. Πορεία, Αθήνα 11980? εκδ. ΄Εξοδος, Αθήνα 21983.
Τα θεάματα, εκδ. ΄Εξοδος, Αθήνα 1983.
Τα ποιήματα [1957-1983]. Στάσεις στο μέλλον, Περνάει ο στρατός…, Τα θεάματα, εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα 11995? εκδ. Κέδρος, Αθήνα 22006.

ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Ισιδώρα, Ισιδώρα! Ο τραγικός έρωτας της Ντάνκαν με τον ποιητή Γεσένιν, εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα 1995.

ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ
Το πανηγύρι τ’ ’η Συμιού (μια μεσολογγίτικη λαογραφία), (με Βησσαρίωνα Γκόρπα), εκδ. Ζυγός, Αθήνα 1972.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ
Περιπετειώδες κοινωνικό και μαύρο νεοελληνικό αφήγημα, εισαγωγή – βιογραφικά – ανθολόγηση (1850-1950), δύο τόμοι, εκδ. Σίσυφος, Αθήνα 1981.

ΚΑΛΕΣ ΤΕΧΝΕΣ
Στέρης, το τραγικό παραμύθι της ζωής και του έργου ενός πρωτοπόρου, 18 κριτικά άρθρα γύρω από μια έκθεση, εκδ. Πανόραμα, Αθήνα 1982.

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ
Το βιβλίο όλων των ημερών. Η πρώτη μου ατζέντα, εκδ. Δεληθανάση, Αθήνα 1992.

ΣΤΗΡΙΞΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ (Επιμέλεια – βιογραφικά – πρόλογοι)
Γεράσιμος Βώκος, Ο εκτοπισμένος κ.ά. διηγήματα, επανέκδοση, εκδ. Έξοδος, Αθήνα 1983.
Νικόλαος Β. Βωτυράς, Ο μάγκας του ωρολογίου, επανέκδοση, εκδ.΄Εξοδος, Αθήνα 1983.
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Αθηναϊκά διηγήματα, εκδ. Σπηλιώτη, Αθήνα [1990].
Ευάγγελος Λεμπέσης, Η τεράστια κοινωνική σημασία των βλακών στο σύγχρονο βίο. Μελέτη κοινωνική και ψυχολογική. Μεταγλώττιση και ένα κείμενο γραμμένο από τον Θωμά Γκόρπα, εκδ. Σπηλιώτη, Αθήνα 11990, 22003.