Οι ευθύνες και τα προνόμια…

Το κλασικό χαρακτικό του Bartolomeo Pinelli (1809) από το περίφημο βιβλίο -άλμπουμ “Storia Greca Antica”. Ο Κλεομένης συνοδεύει τη Κρατησίκλεια με τον γιο του μέχρι το πλοίο για την Αίγυπτο…

*Από τη σελίδα του Κώστα Μανδήλα στο Facebook.

Ένα από τα χαρακτηριστικά στοιχεία του Καβάφη είναι ο τρόπος που χρησιμοποιεί την ιστορία. Αρνείται τη μυθική της διάσταση και μένει σε αυτά καθ’ αυτά τα ιστορικά γεγονότα, στην καθαρή ιστορία. Ταυτίζει τον αναγνώστη με την ύπαρξη προγενέστερων ιστορικών γεγονότων και προσωπικοτήτων με μια σχέση ενσυναίσθησης με αυτά. Ο Τάκης Καγιαλής («Εγώ είμαι ποιητής ιστορικός: Ο Καβάφης και ο μοντερνισμός». περ. Ποίηση, τχ. 12, 1998, σσ. 77-119), χαρακτηρίζει αυτήν την τάση ως “ιστορικό υπαρξισμό”. Με αυτή την τεχνική ο Καβάφης δίνει μια παιδαγωγική διάσταση στην ποίηση του. Ως προς αυτό ένα από τα πιο χαρακτηριστικά του ποιήματά του είναι και το “Άγε Ω Βασιλεύ των Λακεδαιμονίων”. 


Η ηρωίδα του, η Κρατησίκλεια και μητέρα του Βασιλιά των Λακεδαιμονίων, γίνεται αξιακό πρότυπο για τον καθένα που κατέχει μια θέση ευθύνης, ένα κρατικό αξίωμα. Ο Καβάφης, αφήνει απ’ έξω τις ποιητικές μεγαλοστομίες και τα όμορφα λόγια, και προστρέχει κατ’ ευθείαν στον Πλούταρχο σε μία εποχή (1929), όπου κυριαρχεί μια συνεχώς διογκούμενη κρίση του κοινοβουλευτικού αντιπροσωπευτικού συστήματος, και με τη θυσία της Σπαρτιάτισσας Κρατησίκλειας, θυμίζει ότι: ο πολιτικός άρχοντας πρέπει να έχει περισσότερες ευθύνες και λιγότερα προνόμια.

σ.σ.1 Κρατησίκλεια (3ος αι. π.Χ.). ήταν Βασίλισσα της Σπάρτης, σύζυγος του Λεωνίδα Β΄ και μητέρα του Κλεομένη Γ’. Όταν ο Κλεομένης κήρυξε τον πόλεμο στον Αντίγονο της Μακεδονίας ζήτησε τη βοήθεια του Πτολεμαίου Γ’ της Αιγύπτου. Εκείνος δέχτηκε, υπό έναν όρο: να κρατήσει ομήρους την Κρατησίκλεια. και τον μικρό γιο του . Ο Κλεομένης δεν είπε τίποτα στη μητέρα του, Όταν όμως εκείνη πληροφορήθηκε τους όρους του Πτολεμαίου ζήτησε από το γιο της να τους δεχτεί προκειμένου να φανεί ακόμα μια φορά χρήσιμη στην πατρίδα της. Ο Κλεομένης συμφώνησε και συνόδευσε εκείνη και τον εγγονό της τιμητικά έως το Ταίναρο. Στα 222 .π.χ. ηττήθηκε στη μάχη της Σελλασίας και πήρε την απόφαση να πάει ο ίδιος στην Αίγυπτο. Εκεί θεωρήθηκε ύποπτος και φυλακίστηκε στο ίδιο κελί με τη μητέρα του. Η Κρατησίκλεια. τον βοήθησε να δραπετεύσει και γι’ αυτό καταδικάστηκε σε θάνατο μαζί με όλη την ακολουθία της. Ζήτησε μόνο να μην παραστεί στην εκτέλεση του εγγονού της. Η παράκλησή της δεν έγινε δεκτή και έτσι η Κρατησίκλεια. παρακολούθησε την εκτέλεση του εγγονού της και κατόπιν εκτελέστηκε και η ίδια.


σ.σ.2 Το 1928 πάνω στο ίδιο θέμα ο Καβάφης είχε γράψει το “Εν Σπάρτη”.


σ.σ.3 όταν ο πατριωτισμός δεν υπήρχε ως εθνικιστικό ιδεολόγημα αλλά ως αυτονόητο καθήκον. Άλλες εποχές άλλα ήθη.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s