“Γκρόζνι” του Γιάζρα Χαλίντ – «Ποίηση σημαίνει επίθεση»

Της Χριστίνας Λιναρδάκη

Πολλές φορές μας δημιουργείται η εντύπωση ότι η ποίηση είναι ένα χαρτογραφημένο τοπίο. Περιλαμβάνει δύο σκέλη: το λυρικό και το μη λυρικό και δύο αισθητικές κατηγορίες: του ωραίου και του υψηλού – αυτό είναι όλο. Διαβάζοντας μια συλλογή μπορεί κάποιος σχετικά εύκολα να την κατατάξει σε κάποιο από τα σκέλη ή σε κάποια από τις αισθητικές κατηγορίες, ενώ υπάρχουν και συλλογές που προσπαθούν ένα μεταμοντέρνο αποτέλεσμα και περιέχουν δείγματα απ’ όλα τα παραπάνω, ενίοτε με αμφίβολο αποτέλεσμα.

Το Γκρόζνι, όμως, είναι πραγματικά διαφορετικό. Το Γκρόζνι δεν θέλησε ποτέ να ενταχθεί σε κάποια συμβατική κατηγορία ποίησης, αυτό που θέλησε εξαρχής ήταν να δώσει μια γροθιά στο στομάχι. Και τα κατάφερε μια χαρά. Τα ποιήματα συνιστούν όχι μόνο επίθεση στις βολεμένες ζωές και την αδράνεια, αλλά και ένα επαναστατικό μανιφέστο: 

Μη λυπηθείτε την ειρήνη –
σπάστε την στο ξύλο,
ποδοπατήστε την, 
διαπομπεύστε την,
πάρτε της τα παιδιά,
γκρεμίστε τα κρεματόριά της,
ελευθερώστε τις δούλες της. 
[…] 
Πυρπολήστε! Πυρπολήστε!
Το πρωινό ξύπνημα,
τα ΑΤΜ,
όλα τα σχολεία (ναι, όλα τα σχολεία)- 
τα βιβλία ιστορίας, 
τις ταμπέλες που γράφουν προς ομόνοια,
την εθνική συνοχή».

Οι αναγνώστες του Τεφλόν ξέρουν την ποίησή του από τα τεύχη του περιοδικού. Οι υπόλοιποι ίσως πιαστούν εξ απίνης.

Μα ποιος είναι τέλος πάντων αυτός ο Γιάζρα Χαλίντ; Το ιστολόγιό του δεν είναι πολύ κατατοπιστικό. Πιο διαφωτιστικό είναι το κείμενο που δημοσιεύεται στο thecricket.gr  και μας απαλλάσσει από ανούσια ερωτήματα του τύπου: Είναι Τσετσένος; Είναι Μουσουλμάνος; Βασικά, όπως ομολογεί ο ίδιος στο πρώτο-πρώτο ποίημα του Γκρόζνι, είναι ο Παναγιώτης. Ο Παναγιώτης που θέλησε «να ξεπλύνει από πάνω του την ντροπή του λευκού αρσενικού», της μονάδας δηλαδή πάνω στην οποία έχει κτιστεί ολόκληρος ο δυτικός πολιτισμός. Αφαιρώντας την ταυτότητα με την οποία γεννήθηκε και αντικαθιστώντας τη με μια μάσκα, τον Γιάζρα Χαλίντ (Jazra Khaleed), νιώθει ελεύθερος να μιλήσει. Και αυτό που λέει, ενοχλεί: «Μα πιο πολύ, πιο πολύ, αυτό που σε πονάει/ άνθρωπε,/ ανθρωπούλη,/ ανθρωπάκι,/ είναι ότι ζυγίστηκε και βρέθηκε αχαμνή η βία σου» την ίδια στιγμή που αλλού μιλάει για τον «ιμπεριαλισμό των μικροαστών».

Ένα φτύσιμο καταπρόσωπο, αυτή είναι η ποίησή του. Η κραυγή του ανέργου, του στερημένου από ευκαιρίες, του αδικημένου, του μετανάστη:

«Δώστε μου έναν άνθρωπο να με βοηθήσει
καθώς μπαίνω και βγαίνω απ’ τα χέρια μου,
καθώς μου πέφτουν τα παντελόνια
ή πατάω τα κορδόνια της ετερότητάς μου».

Σημείο των καιρών αυτή η ποίηση; Αναπόφευκτη κατάληξη; Μένει να διαπιστωθεί. Μα μέχρι να γίνει αυτό ο Γιάζρα θα γράφει, θα διαβάζεται, θα μεταφράζεται (δεν είναι τυχαίο που περιλαμβάνεται στην αγγλική ανθολογία ελληνικής ποίησης Austerity Measures: The New Greek Poetry) και θα προσπαθεί να γίνει η τύψη για την ενοχή, η φωνή της συνείδησης, ο λόγος του δικαίου:

«Περιμένω μια επανάσταση να με εφεύρει –
ποθώ τη γλώσσα του ταξικού ανταγωνισμού,
μια γλώσσα που ‘χει γευτεί την εξέγερση.
Καμία λέξη δε θα μείνει αιχμάλωτη πίσω –
αναζητώ ένα πέρασμα».

Ο Γιάζρα δεν φοβάται να μιλήσει. Δεν φοβάται να ενοχλήσει. Δεν επιδιώκει να τον συμπαθήσουν. Είναι θυμωμένος. Επιδιώκει την επανάσταση που θα φέρει έναν καλύτερο κόσμο. Εγώ πάλι πιστεύω ότι, παρά το τρομακτικό του προσωπείο, δεν είναι παρά ένας ονειροπόλος.

cover_yiazra

*Αναδημοσίευση από το Στίγμα Λόγου στο http://stigmalogou.blogspot.com.au/2016/12/blog-post_19.html?utm_source=feedburner&utm_medium=email&utm_campaign=Feed:+blogspot/JkQng+(στίγμαΛόγου)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s