Με τον Μπομπ Ντύλαν θα μιλάμε χαμηλόφωνα

ΤΟΥ ΘΕΟΧΑΡΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Έχουν περάσει λίγες μόνο μέρες από την ανακοίνωση του βραβείου Νόμπελ λογοτεχνίας για το 2016 και ακόμα δυσκολευόμαστε να ξεπεράσουμε το σοκ. Το Νόμπελ λογοτεχνίας στον Μπομπ Ντίλαν; Μήπως δεν ακούσαμε καλά; Μήπως, το δώσανε στον Ντίλαν Τόμας; Μα ο Ουαλός ποιητής έχει πεθάνει πάνω από 60 χρόνια πριν και Νόμπελ σε πεθαμένους δεν δίνεται.

Για να είμαστε ειλικρινείς, κάπου το περιμέναμε. Κάπου στο πίσω μέρος του μυαλού, υπήρχε μια υποψία, αφού το Νόμπελ ειρήνης έχει δοθεί μεταξύ άλλων στον Κίσινγκερ, και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αλλά, το Νόμπελ λογοτεχνίας μέχρι και το 2015 δινόταν σε ποιητές, που είχαν έργο, που είχαν εκδόσει ορισμένα βιβλία, άσχετα αν συμφωνούμε ή διαφωνούμε με το κατά πόσον άξιζαν μια τέτοια επιβράβευση.

Όμως, αυτό, που μας ενδιαφέρει εδώ, δεν είναι τόσο, η βράβευση του Μπομπ Ντίλαν, όσο να ψάξουμε και να βρούμε το σκεπτικό της Σουηδικής Ακαδημίας, που τον βράβευσε με το Νόμπελ λογοτεχνίας.

Αν δεχτούμε πως η Σουηδική Ακαδημία κρίνει την λογοτεχνικότητα των συγγραφέων, που βραβεύει, τότε θα πρέπει να δεχτούμε ότι οι κριτές στάθηκαν στους στίχους του και όχι στην όποια συνθετική του δεινότητα. Ας εξετάσουμε, λοιπόν, κάποιους στίχους:

Στο τραγούδι “Like a rolling stone”, που ο τίτλος μεταφράζεται «Σαν νομάς», ο Μπομπ Ντίλαν περιγράφει με επιχειρήματα πόσο απαραίτητος είναι ο συμβιβασμός για το γυναικείο φύλο και κατακρίνει την ασυμβίβαστη γυναίκα συγκρίνοντάς την με τον καθώς πρέπει κόσμο με τις πριγκίπισσες και τους ωραίους ανθρώπους που πίνουν: “Princess on the steeple and all the pretty people They’re all drinkin’”, που σε μια ελεύθερη μετάφραση σημαίνει ότι οι πριγκίπισσες και οι ωραίοι άνθρωποι πίνουν και περνάνε καλά. Άρα, οι ασυμβίβαστοι θα είναι πάντα δυστυχισμένοι.

Στο τραγούδι “It’s all over now baby blue”, ο Μπομπ Ντίλαν προσπαθεί να δημιουργήσει τύψεις στην κοπέλα, που τον άφησε και να την κάνει να αισθανθεί φόβο: “This sky, too, is folding under you”, που σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει «Ο ουρανός βαραίνει από πάνω σου» και πιο κάτω: “The carpet, too, is moving under you”, δηλαδή: «Το χαλί τραβιέται κάτω από τα πόδια σου».

Στο τραγούδι “All along the watchtower”, που μας είναι γνωστό ως «Ο παλιάτσος και ο ληστής», ο Μπομπ Ντύλαν γράφει: “No reason to get excited”, που σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει: «Δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας». Δηλαδή, ένα στυλ του: Όλα θα πάνε καλά. Μην ξεσηκώνεσαι.

Αλλά και σε κάποια τραγούδια διαμαρτυρίας του Μπομπ Ντίλαν, που άρεσαν σε πολλούς, όπως, το “Wicked messenger” και το “All along the watchtower”, που αναφέραμε και πιο πάνω, τα λόγια των στίχων θα μπορούσαν να ακουστούν και από συντηρητικές φωνές, που διαμαρτύρονται γενικά: “Businessmen, they drink my wine”, που σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει «Επιχειρηματίες πίνουν το κρασί μου». Δηλαδή, η διαμαρτυρία του Μπομπ Ντίλαν είναι ελεγχόμενη και όταν η τέχνη είναι ελεγχόμενη τα αφεντικά της διανόησης, δεν έχουν κανένα πρόβλημα να τη βραβεύσουν. Συνειρμικά, θυμηθήκαμε την αρχή ενός τραγουδιού του Αντώνη Βαρδή σε στίχους Πάνου Φαλάρα: «Με νικοτίνη δυνατή και τον Μπομπ Ντίλαν / και τους ρεμπέτες στα παλιά γραμμόφωνα / τα όνειρά μου στην πρωτεύουσα με στείλαν / για να μιλάω πάντα χαμηλόφωνα». Οι στίχοι υποστηρίζουν τον Μπομπ Ντίλαν, όμως, το σωστό είναι το ακριβώς αντίθετο. Ο Μπομπ Ντίλαν είναι χαμηλόφωνος και τις χαμηλές φωνές δεν τις φοβήθηκε καμιά εξουσία.

Για αυτούς τους λόγους, λοιπόν, η Σουηδική Ακαδημία, έδωσε το Νόμπελ λογοτεχνίας σε έναν συνθέτη και στιχουργό, που δεν διαθέτει λογοτεχνικό έργο. Ο Θωμάς Ακινάτης είχε γράψει: «Να φυλάγεσαι από τον άνθρωπο του ενός βιβλίου». Το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας για το 2016 δόθηκε σε άνθρωπο του κανενός βιβλίου.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s